Wetenschapsagenda


WETENSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN

Vanaf het eerste begin is het specialisme Nucleaire Geneeskunde een innoverend vakgebied geweest. In de Tweede Wereldoorlog had men niet alleen kennis gemaakt met de destructieve krachten van het atoom, men had ook ontdekt dat radioactieve varianten van elementen ingezet konden worden ten behoeve van de zieke mens. Inzet voor het vermeerderen van kennis omtrent pathofysiologische processen, voor het opsporen van ziekten in het lichaam en voor therapie. De huidige Nucleaire Geneeskunde staat nog steeds in deze innoverende traditie. Via o.a. het Hooglerarenconvent stemmen centra hun activiteiten op elkaar af en werken zij samen. Het onderzoek dat door de verschillende nucleair geneeskundige afdelingen in het land wordt verricht laat zich indelen in drie categorieën:

1. Therapie en therapie-evaluatie
We zien dat de kosten van de gezondheidszorg steeds toenemen. Een gedeelte daarvan is gelegen in de ontwikkeling van nieuwe, vaak erg dure, geneesmiddelen. Helaas blijkt dat die geneesmiddelen vaak maar bij een gedeelte van de mensen aanslaan. Nucleair geneeskundige technieken, bv. PET met 89Zr-gelabelde antilichamen, kunnen deze mensen uitselecteren. En zo kan het middel alleen aan hen toegediend worden, terwijl voor andere patiënten een alternatief wordt gezocht. Nucleair geneeskundige technieken zijn daarnaast ook zeer efficiënt in het vaststellen of een therapie aanslaat, waardoor tijdig een andere therapie kan worden gegeven.
Nederland loopt bij deze ontwikkelingen, zgn. ‘personalised medicine’ en ‘image guided therapy’, voorop. Lopend en toekomstig onderzoek richt zich op deze ontwikkeling en houdt daarbij ook de kosteneffectiviteit scherp in het oog. Het uiteindelijke voordeel: minder kosten, minder bijwerkingen, meer effect.
Onder dit hoofdje valt ook de radio-isotopentherapie, waarbij steeds meer wordt getracht om de radio-isotopen niet systemisch maar lokaal toe te dienen, bv. het bestrijden van levermetastasen van colorectaal carcinoom. Diverse radio-isotopen vormen een onderwerp van onderzoek: 223Ra, 90Y, 166Hm, 177Lu.

2. Hybride beeldvorming en moleculaire radiologie
Met de komst van de eerste PET/CT-scanner rond de eeuwwisseling is er een enorme ontwikkeling ontstaan in de hybridisering van de beeldvorming. Dit is het combineren van verschillende beeldvormingsmodaliteiten, waarin de Nederlandse Nucleaire Geneeskunde een vooraanstaande rol speelt (zie ook hieronder). Als spin-off echter zien we ook de ontwikkeling van nieuwe radiotracers inclusief gecombineerde radiofluorescentietracers. Dit translationele onderzoek is bij uitstek multidisciplinair van karakter (medici, biologen, chemici, fysici) en richt zich zowel op de kliniek als op de pre-kliniek, met als uiteindelijke doel deze nieuwe middelen in de klinische praktijk te introduceren. Een belangrijk voorbeeld is het onderzoek op het gebied van chronische degeneratieve neurologische ziekten.

3. Technologische innovaties
Medische beeldvorming vraagt complexe apparatuur en algoritmes. In samenwerking met de industrie wordt vanuit verschillende instituten gewerkt aan verbeteringen op het gebied van vermindering van het aantal artefacten, standaardisering, kwantitatieve analyse van beelden en de onderliggende data, reproduceerbaarheid van de data en minimaliseren van de stralingsbelasting. De huidige wereldstandaard voor PET-acquisities is in Nederland ontwikkeld.